عفونت HPV یک عفونت ویروسی است که معمولاً باعث رشد پوست یا غشای مخاطی (زگیل) می شود. بیش از 100 نوع ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) وجود دارد. برخی از انواع عفونت ویروس پاپیلومای انسانی باعث ایجاد زگیل می شوند و برخی نیز می توانند انواع مختلفی از سرطان را ایجاد نمایند. این بدین معنی است که همه عفونت های HPV منجر به سرطان نمی شوند. اما برخی از انواع HPV های ناحیه تناسلی می توانند باعث ایجاد سرطان در قسمت تحتانی رحم (دهانه رحم) شوند. انواع دیگر سرطان ها، از جمله سرطان های مقعد، آلت تناسلی، واژن، فرج و پشت گلو (اوروفارنکس) با عفونت HPV مرتبط هستند. این عفونت ها اغلب از طریق تماس جنسی یا سایر تماس های پوستی منتقل می شوند. واکسن ها می توانند به محافظت در برابر سویه های HPV که احتمال ایجاد زگیل تناسلی یا سرطان دهانه رحم را افزایش می دهند کمک نمایند.

علائم بیماری:

در بیشتر موارد، سیستم ایمنی بدن عفونت HPV را قبل از ایجاد زگیل شکست می دهد. هنگامی که زگیل ظاهر می شود، بسته به نوع HPV، ظاهر آنها می توانند متفاوت باشند:

• زگیل ناحیه تناسلی: یکی از شایع‌ترین علائم HPV در زنان، زگیل‌های تناسلی است که معمولاً توسط انواع کم‌خطر این ویروس ایجاد می‌شود. این زگیل‌ها ممکن است در ناحیه تناسلی، مقعدی یا حتی دهانی ظاهر شوند. آنها معمولاً به‌صورت برآمدگی‌های کوچکی با سطح نرم و رنگ پوست یا کمی تیره‌تر دیده می‌شوند. این زگیل‌ها ممکن است خارش‌دار یا دردناک نباشند، اما در برخی مواقع ممکن است در هنگام تماس جنسی ناراحتی ایجاد کنند.

یکی از خطرات جدی HPV برای زنان، تغییرات پیش‌سرطانی در سلول‌های دهانه رحم است که می‌تواند در نهایت منجر به سرطان دهانه رحم شود. این تغییرات معمولاً به‌طور طبیعی باعث بروز علائم نمی‌شوند و به همین دلیل، غربالگری‌های منظم مانند آزمایش پاپ اسمیر (Pap smear) می‌توانند به شناسایی این تغییرات در مراحل اولیه کمک کنند. HPV به‌ویژه انواع پرخطر مانند HPV-16 و HPV-18، می‌تواند سلول‌های دهانه رحم را به‌گونه‌ای تغییر دهد که در طول زمان ممکن است به سرطان دهانه رحم منجر شود. بنابراین، اهمیت انجام آزمایش پاپ اسمیر و تست HPV برای زنان بسیار زیاد است.

در موارد نادر و در صورت عدم درمان یا شناسایی زودهنگام تغییرات سلولی، HPV می‌تواند باعث سرطان دهانه رحم، مقعد، آلت تناسلی و حتی سرطان‌های دهان و حلق شود. این سرطان‌ها معمولاً در مراحل پیشرفته بروز علائمی مانند خونریزی غیرطبیعی، درد در هنگام رابطه جنسی، یا در صورت سرطان حلق، گلو درد، تغییر در صدا و بلعیدن مشکل می‌شوند.با این حال، لازم به ذکر است که این علائم اغلب به‌عنوان نشانه‌ای از مراحل پیشرفته بیماری محسوب می‌شوند و اگر HPV به‌موقع تشخیص داده شود، می‌توان از بروز این مشکلات جلوگیری کرد.

ویروس اچ پی وی در مردان از طریق تماس جنسی منتقل می شود که منجر به بروز زگیل در نواحی آلت تناسلی، بیضه، مقعد، دهان، کشاله ران و بروز سرطان مقعد و آلت تناسلی می‌ شود. بسیاری از مردان ممکن است به عفونت hpv مبتلا باشند به همین دلیل تزریق واکسن HPV برای مردان جهت کاهش خطر عفونت و عوارض های جدی تر بسیار موثر است.

• زگیل های رایج: زگیل‌هایرایج به‌صورت برجستگی‌های خشن روی پوست ظاهر می‌شوند که در بیش‍‌تر موارد گرد یا بیضی‌شکل هستند و کمتر از یک سانتی‌متر عرض دارند اما گاهی به هم می‌پیوندند یا بزرگتر می‌شوند. زگیل‌های معمولی ممکن است در هر ناحیه‌ای از بدن ایجاد شوند، معمولاً این زگیل‌ها روی دست ها و زانوها ظاهر می‌شوند.در بیشتر موارد، زگیل‌های رایج در ظاهر ناخوشایند هستند، اما همچنین می‌توانند دردناک یا مستعد آسیب یا خونریزی باشند.
• زگیل های کف پا: این زگیل‌ها به‌صورت ضایعاتی گرد، کوچک، خشن و ضخیم در کف پا ظاهر می‌شوند، که ممکن است رشد کنند و مناطق بزرگتری را درگیر کنند و باعث احساس ناراحتی شوند. این نوع زگیل روی خطوط طبیعی پوست کف پا ظاهر می‌شود. رگ‌های خونی کوچک و گرفته که شبیه نقاط سیاه یا دانه‌های ریز هستند، معمولاً در زگیل‌های کف پا دیده می‌شوند.
• زگیل های مسطح: زگیل‌های مسطح معمولاً به صورت برجستگی‌هایی کوچک به رنگ پوست، صورتی یا قهوه ای روی پوست ظاهر می‌شوند. آنها می توانند در هر جایی از بدن ظاهر شوند، اما آنها به طور کلی بر روی صورت یا پاها ظاهر می شوند و در کودکان و نوجوانان بیشتر از بزرگسالان دیده می شوند. در کودکان معمولا بر روی صورت ایجاد می شوند. در مردان این زگیل ها تمایل دارند در ناحیه رویش ریش رشد نمایند و در زنان تمایل دارند بر روی پاها رشد نمایند.

شاید یکی از مهم ترین سوالات در خصوص ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV را بتوان روش های انتقال این ویروس دانست. راه‌های اصلی انتقال HPV عبارتند از:

 روابط جنسی: انتقال HPV بیشتر از طریق تماس جنسی اتفاق می‌افتد. روابط جنسی محلی (مانند رابطه جنسی تناسلی) و یا محلی (مانند تماس جلدی) می‌توانند باعث انتقال ویروس شوند. تماس مستقیم با پوست مبتلا: انتقال HPV می‌تواند از طریق تماس مستقیم با پوست مبتلا به ویروس صورت گیرد. این شامل تماس با زخم‌ها، زغالی‌ها یا سایر مناطق پوستی است که به ویروس HPV آلوده شده‌اند. تماس با سطوح مشترک: ویروس HPV ممکن است بر روی سطوح مشترک مانند حمام‌ها یا استخرها باقی بماند. اگر کسی با پوست مبتلا به این سطوح تماس داشته باشد، انتقال ویروس ممکن است رخ دهد.

 انتقال از مادر به نوزاد: در برخی موارد، انتقال HPV از مادر به نوزاد در زمان زایمان امکان‌پذیر است، اما این حالت نادر است.

 مخاط: HPV می‌تواند از طریق مخاط انتقال یابد. ویروس پاپیلومای انسانی اغلب از طریق تماس مستقیم با پوست آلوده به ویروس یا از طریق مخاط مانند مخاط دهانی، داخلی و گلو انتقال پیدا می‌کند.

عفونت HPV زمانی رخ می دهد که ویروس معمولاً از طریق بریدگی، ساییدگی یا پارگی کوچک در پوست وارد بدن شما می شود. ویروس عمدتاً از طریق تماس پوست به پوست منتقل می شود. عفونت های HPV ناحیه تناسلی از طریق رابطه جنسی، رابطه مقعدی و سایر تماس های پوستی در ناحیه تناسلی ایجاد می شوند. برخی از عفونت های HPV که منجر به ضایعات دهانی یا تنفسی فوقانی می شوند از طریق رابطه جنسی دهانی منتقل می شوند. اگرفرد مبتلا  باردار باشد و عفونت HPV با زگیل تناسلی داشته باشد، ممکن است کودک او به این عفونت مبتلا شود. به ندرت، عفونت ممکن است باعث رشد غیر سرطانی در ناحیه حنجره نوزاد شود. این نکته بسیار حائز اهمیت است که زگیل ها مسری هستند. آنها می توانند از طریق تماس مستقیم با زگیل پخش شوند. زگیل ها همچنین می تواند زمانی گسترش یابند که شخصی چیزی را لمس کند که قبلاً زگیل را لمس کرده است.

اگر شما یا فرزندتان زگیل هایی از هر نوعی دارید که باعث خجالت، ناراحتی یا درد می شود، حتما با پزشک خود مشورت کنید.

عوامل خطر عفونت HPV عبارتند از:

HPV  یک ویروس بسیار شایع است که احتمال ابتلا به آن برای هر فرد با فعالیت جنسی، وجود دارد. به طور کلی، افراد زیر بیشتر در معرض ابتلا به HPV هستند:

1. افراد فعال جنسی: هر کسی که از طریق تماس جنسی، شامل رابطه جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی، فعال است، ممکن است به HPV مبتلا شود. این ویروس بسیار مسری است و حتی با یک بار تماس جنسی با فرد آلوده نیز می‌تواند منتقل شود.
2. افرادی که از کاندوم استفاده نمی‌ کنند: اگرچه استفاده از کاندوم می‌تواند خطر انتقال HPV را کاهش دهد، اما به طور کامل از آن جلوگیری نمی‌کند. مناطقی که توسط کاندوم پوشانده نمی‌شوند، همچنان می‌توانند آلوده شوند.
3. زنان و مردان در هر سنی: HPV می‌تواند افراد در هر سنی را تحت تاثیر قرار دهد، اما عفونت‌ها بیشتر در بین جوانان (معمولاً در سنین نوجوانی و اوایل دهه ۲۰ زندگی) شایع هستند.
4. افرادی با سیستم ایمنی ضعیف: افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، مثل افرادی که مبتلا به HIV هستند یا داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض خطر ابتلا و عوارض HPV هستند.
5. زنان با آزمایش پاپ‌ اسمیر غیرطبیعی: زنانی که نتایج آزمایش پاپ‌ اسمیر غیرطبیعی دارند، ممکن است به انواع پرخطر HPV مبتلا باشند که می‌تواند منجر به سرطان دهانه رحم شود.

عوارض بیماری:

• ضایعات دهانی و تنفسی فوقانی: برخی از عفونت‌های HPV باعث ایجاد ضایعات روی زبان، لوزه‌ها، کام نرم یا داخل حنجره و بینی می‌شوند.
• سرطان: برخی از گونه های HPV می توانند باعث بروز سرطان دهانه رحم شوند. این سویه ها همچنین ممکن است به سرطان های اندام تناسلی، مقعد، دهان و دستگاه تنفسی فوقانی کمک کنند. تقریباً همه سرطان‌های دهانه رحم به دلیل عفونت‌های HPV ایجاد می‌شوند، اما سرطان دهانه رحم ممکن است ۲۰ سال یا بیشتر بعد از عفونت HPV طول بکشد تا ایجاد شود. عفونت HPV و سرطان اولیه دهانه رحم معمولاً علائم قابل توجهی ایجاد نمی کنند. واکسینه شدن در برابر عفونت HPV بهترین محافظت در برابر سرطان دهانه رحم می باشد. از آنجایی که سرطان اولیه دهانه رحم علائمی ایجاد نمی کند، ضروری است که زنان به طور منظم آزمایش های غربالگری را برای تشخیص هرگونه تغییر پیش سرطانی در دهانه رحم که ممکن است منجر به سرطان شود، انجام دهند.

پیشگیری از ابتلا به بیماری :

امروزه با انجام پاپ اسمیر بررسی تیپ های مختلف ویروس HPV امکان پذیر است. با استفاده از راه های پیشگیری از زگیل تناسلی می توان به پایبندی به اصول اخلاقی در خانواده، عدم ارتباط جنسی ناسالم و پرخطر، پرهیز از اپیلاسیون و لیزر در امکان غیر بهداشتی اشاره کرد. در صورت ابتلا از دستکاری و کندن زگیل ها به شدت خودداری کنید و در اسرع وقت به متخصص مراجعه کنید. دستورالعمل های فعلی توصیه می کنند که زنان 21 تا 29 ساله هر سه سال یک بار آزمایش پاپ اسمیر انجام دهند. به زنان 30 تا 65 ساله توصیه می شود که هر سه سال یکبار آزمایش پاپ را ادامه دهند، و یا اگر آزمایش HPV DNA را هم انجام می دهند هر پنج سال یک بار آزمایش پاپ اسمیر را انجام دهند. زنان بالای 65 سال اگر سه آزمایش آزمایش پاپ اسمیر طبیعی پشت سر هم انجام داده باشند، یا دو آزمایش HPV DNA و پاپ اسمیر بدون نتایج غیرطبیعی انجام دهند، می توانند آزمایش را متوقف کنند.

دریافت واکسن HPV برای بیشتر افراد، بهترین راه پیشگیری از ابتلا به انواع HPV است. این واکسن در پیشگیری از انواع عفونت HPV که منجر به سرطان گردن رحم و واژن و زگیل تناسلی می‌شود موثر است، البته در صورتی‌که قبل از آلوده شدن فرد به HPV تزریق شود، به همین دلیل است که پزشکان دریافت آن را در سنین پایین توصیه می‌کنند.محافظت در برابر HPV توسط واکسن‌ها کامل نیست و در بعضی موارد، افرادی که واکسن دریافت می‌کنند هم ممکن است به عفونت HPV مبتلا شوند، اما واکسیناسیون همچنان بهترین راه برای کاهش خطر ابتلا به HPV است.

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها (CDC) توصیه می کند شروع واکسیناسیون HPV برای همه نوجوانان (پسران و دختران) در سنین ۱۱ تا ۱۲ سالگی توصیه می‌شود. بهتر است این واکسن در بازه سنی 9 تا 26 سالگی تزریق شود اما تزریق واکسن تا سن 45 سالگی هم توصیه می‌شود. تعداد دوز واکسن HPV بستگی به سن و وضعیت سلامت سیستم‌ایمنی ما دارد:

• در سنین کمتر از پانزده‌سال و با عملکرد طبیعی سیستم‌ایمنی، باید دو تزریق با فاصله حداقل پنج ماه انجام شود.
• در سنین پانزده‌سال یا بیشتر و با عملکرد طبیعی سیستم ایمنی، باید سه دوز واکسن تزریق شود؛ دوز دوم باید یک تا دو ماه بعد از دوز اول تزریق شود و لازم است بین دوز اول و دوم حداقل چهارهفته فاصله، بین دوز دوم و سوم حداقل دوازده هفته فاصله و بین دوز اول و سوم حداقل  پنج‌ماه فاصله باشد.
• افراد مبتلا به HIV یا نقص سیستم‌ایمنی (مثل افراد مبتلا به بیماری‌های دیگری که سیستم ایمنی را تضعیف می‌کنند)، بدون توجه به سن شروع واکسیناسیون، باید سه دوز واکسن تزریق کنند.

تحقیقات نشان داده است که دریافت واکسن در سنین پایین با شروع زودتر فعالیت جنسی ارتباطی ندارد. هنگامی که فردی به HPV آلوده می شود، واکسن ممکن است آنقدر مؤثر نباشد یا اصلاً کارساز نباشد. همچنین پاسخ به واکسن در سنین پایین تر از سنین بالاتر بهتر است. اما اگر قبل از ابتلا به فردی تزریق شود، این واکسن می تواند از اکثر موارد سرطان دهانه رحم جلوگیری کند.

استفاده از کاندوم هم به طور کامل در برابر HPV محافظت نمی‌کند، اما استفاده از آن همچنان راه مهمی برای محافظت در برابر سایر بیماری‌هایی به‌شمار می‌آید که می‌توانند از طریق رابطه جنسی منتقل شوند. 

تشخیص عفونت:

اگر زگیل تناسلی قابل مشاهده نیست، به یک یا چند آزمایش زیر نیاز دارید:

• آزمایش محلول سرکه (اسید استیک): محلول سرکه ای که روی نواحی تناسلی آلوده به HPV اعمال می شود، آنها را سفید می کند. این ممکن است به شناسایی ضایعات مسطح که به سختی قابل مشاهده هستند کمک کند.
• تست پاپ اسمیر: پزشک نمونه ای از سلول ها را از دهانه رحم یا واژن جمع آوری می کند تا برای تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی بفرستد. تست پاپ اسمیرمی تواند ناهنجاری هایی را که می تواند منجر به سرطان شود را نشان دهد.
• آزمایش DNA: این آزمایش که بر روی سلول‌های دهانه رحم انجام می‌شود، می‌تواند DNA انواع پرخطر HPV را که با سرطان‌های دستگاه تناسلی مرتبط هستند، شناسایی کند. علاوه بر تست پاپ اسمیر این تست برای زنان 30 سال و بالاتر توصیه می شود.

درمان:

درمان زگیل‌های‌ پوستی، به محل قرار گرفتن آن‌ها و میزان آزاری که به فرد می‌رسانند بستگی دارد. درمان در همه موارد ضروری نیست، به‌عنوان مثال، دو‌سوم زگیل‌های پوستی کودکان بدون هیچ درمانی طی دو سال خود به خود برطرف می‌شوند، با این وجود ممکن است زگیل در این مدت بزرگ شود یا زگیل‌های جدیدی هم ظاهر شوند. ضمن این‌که معمولاً معالجه چند زگیل‌ کوچک نسبت به چند زگیل‌ بزرگ راحت‌تر است، بنابراین بیشتر افراد ترجیح می‌دهند زگیل‌های خود را درمان کنند، به‌خصوص اگر آن‌ها دردناک یا از نظر ظاهری آزاردهنده باشند.

راه های زیادی برای درمان زگیل‌ها وجود دارند و بعضی از آن‌ها به چند هفته یا چند ماه برای تاثیرگذاری نیاز دارند، ضمن این‌که ممکن است زگیل‌ها بعد از درمان دوباره عود کنند.

در حال حاضر دارویی برای درمان قطعی عفونت HPV تناسلی در دسترس نیست و اگر عفونت HPV منجر به مشکلات جدی‌ شود، پزشک در مورد گزینه‌های درمانی تصمیم‌گیری می‌کند. هرچند بعضی مکمل‌ها با تقویت سیستم‌ایمنی می‌توانند به روند موثرتر و سریع‌تر بهبود این بیماری کمک کنند.

AHCC از جمله مکمل‌هایی است که می‌تواند در افراد مبتلا به HPV میزان عفونت را کم کند، این ماده حاوی آلفاگلوکان است که نقش موثری در تقویت سیستم ایمنی دارد. مصرف این مکمل حتی در افراد مقاوم که عفونت آن‌ها بیش از دو سال طول کشیده، می‌تواند گسترش عفونت را سریعتر کم کند.

نواکسا محصول جدید داروسازی دکترعبیدی، تنها مکمل AHCCتخصصی (AHCC Pro) موجود در ایران است که بهترین راه‌حل برای کمک به پاکسازی سریع ویروس به منظور کاهش انتقال آن و در نتیجه پیشگیری از سرطان‌های مرتبط با آن به‌شمار می‌آید. شرکت ژاپنی آمینوآپ تنها تولید‌کننده AHCC در دنیاست و محصول AHCC Pro را به‌صورت انحصاری، در اختیار داروسازی دکتر عبیدی قرارداده است.

زنانی که به طور معمول آزمایش پاپ‌اسمیر انجام می‌دهند، می‌توانند قبل از ایجاد سرطان پیگیری‌های لازم را در این زمینه انجام بدهند. باید به خاطر داشته باشیم که همیشه پیشگیری بهتر از درمان است.

 در اینجا برخی از روش‌های مرسوم درمان زگیل‌های تناسلی آورده شده است:

• داروهای موضعی داروهایی مانند پودوفیلین، ایمیکویمود و تری کلرواستیک اسید می‌توانند برای درمان زگیل‌های تناسلی استفاده شوند. این داروها به‌طور مستقیم بر روی زگیل‌ها اعمال می‌شوند و می‌توانند باعث کاهش یا از بین بردن آنها شوند.
• جراحی در برخی موارد، ممکن است نیاز به حذف زگیل‌ها از طریق روش‌های جراحی مانند کریوتراپی (یخ‌زدن زگیل‌ها)، الکتروکوتری (سوزاندن زگیل‌ها با استفاده از جریان الکتریکی) یا لیزر باشد. این روش‌ها معمولاً برای زگیل‌های بزرگ یا مقاوم به درمان‌های دیگر استفاده می‌شوند.
• لیزر درمانی در این روش، از لیزر برای تبخیر زگیل‌ها استفاده می‌شود. این روش معمولاً زمانی انجام می‌شود که زگیل‌ها بزرگ و پیچیده باشند.

کلام پایانی؛ ویروس HPV را جدی بگیرید!

 آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک ارمیا آماده ارائه خدمات در زمینه آزمایش تشخیص HPV بر روی نمونه های زگیل و Liquid Based Cytology (LBC) و نمونه های ارسالی مورد نظر می باشد. جهت کسب اطلاعات بیشتر جهت، لطفا با ما در تماس باشید.